Kanserde vaka ve ölüm hızlarındaki dengesizlik

Kanser görülme hızındaki azalma, ölüm hızındaki düşüşe kıyasla daha düşük seviyede seyrediyor. Bilim ve tıptaki ilerlemelere rağmen kanser sıklığının tedavideki iyileşmelerin gerisinde kalması, küresel sağlık gündeminde önemli bir çelişki olarak öne çıkıyor. Bu durum, hastalığın önlenmesi ve tedavisi arasındaki dengesizliğe işaret ediyor.

Evrensel'de yayınlanan habere göre, kanser hücre yenilenmesi sırasındaki kontrol mekanizmalarının bozulmasıyla ortaya çıkıyor. Araştırmalar, dünyadaki kanser vakalarının yalnızca yüzde 5-10'unun kalıtsal olduğunu, yüzde 90-95'inin ise çevresel etmenlerden kaynaklandığını ortaya koyuyor. Bu oranlar, çevresel nedenlerin kontrol altına alınmasıyla yeni vakaların neredeyse yarısının önlenebileceğini gösteriyor.

Veriler, 1990 yılında yıllık yeni kanser vakası sayısının yaklaşık 9 milyonken, 2023 yılında bu sayının 18.5 milyona yükseldiğini belirtiyor. Aynı dönemde kanser kaynaklı ölümler 5.95 milyondan 10.4 milyona çıktı. 2050 yılına yönelik tahminler ise yıllık yeni vaka sayısının 30.4 milyona, ölüm sayısının ise 18.6 milyona ulaşacağını öngörüyor. Yaşa standardize yeni vaka hızı küresel ölçekte yüzde 7 azalırken, düşük gelirli ülkelerde yüzde 24, alt-orta gelirli ülkelerde yüzde 29 artış kaydedildi. Yüksek gelirli ülkelerde ölüm hızı yüzde 24 düşerken, 50 yaş altı kanserlerde 1990-2019 arasında yüzde 79'luk bir artış yaşandı.

Çevresel risk faktörleri arasında mesleki maruziyet ve çevre kirliliği kritik bir yer tutuyor. İzmir Aliağa'da hurda gemi sökümü sırasında toksik kimyasallara, asbeste ve ağır metallere maruz kalan işçilerde akciğer kanseri sıklığının arttığı görülüyor. Kahramanmaraş Afşin-Elbistan Termik Santrali çevresinde de hava kirliliğinin akciğer kanseri oranlarını yükselttiği ifade ediliyor. Enfeksiyon kaynaklı kanserlerde ise HPV aşısının uygulanması, özellikle rahim ağzı kanserinin önlenmesinde etkili bir yöntem olarak değerlendiriliyor.

TürkAta Haber Ajansı